Wypracowanie: Obraz kobiety w literaturze i sztuce Młodej Polski

Wczytajmy się dokładnie! Temat wymaga od nas pisania nie tylko o literaturze. Kto nie napisze o sztuce, na pewno nie wyczerpie tematu. Przywołajmy w pamięci obrazy z epoki. Czy któreś z nich przedstawiają kobiece postacie? Jakie?

Obraz kobiety w literaturze i sztuce Młodej Polski

Jak zacząć?

Przykład
Galeria kobiet w literaturze Młodej Polski jest niesłychanie bogata. Od chłopek, poprzez mieszczanki, po szlachcianki, od prostych kobiet po wrażliwe artystki, od sług po panie. Prócz skromnych szlachcianek i opanowanych chęcią pracy idealistek, znanych już z epoki pozytywizmu poznajemy złe i obłudne mieszczanki, szalone artystki i… opanowane żądzą kobiety modliszki, które wiodą mężczyzn do zguby. Bardzo wyraźnie mówi się w literaturze Młodej Polski nie tylko o szaleńczej kobiecej miłości, ale także o kobiecym pożądaniu, którego istnienie wcześniej (i nawet później) w literaturze i dyskusjach społecznych wielokrotnie kwestionowano…
Co w rozwinięciu?
Kobieta – artystka – nieco egzaltowana, ulegająca magii sztuki
• Rachela z Wesela Wyspiańskiego
• szalona Julka z dramatu W sieci


Mieszczanka – skrępowana więzami mieszczańskiej moralności
• tytułowa bohaterka Moralności pani Dulskiej – maksymalnie obłudna, dbająca jedynie o wysokie dochody, niewrażliwa na krzywdę innych, głosząca frazesy o Bogu i moralności, skłonna dawać wszystkim nauki moralne, choć sama nie jest w porządku, do bólu oszczędna despotka, wychowała sobie męża pantoflarza…
• Juliasiewiczowa – nieco bardziej nowoczesna, ale równie zakłamana co jej krewna Aniela Dulska, szanowana, bo jest mężatką o określonej pozycji społecznej, faktycznie źle się prowadzi i używa życia, jest kokietką i plotkarą
Spragniona rozkoszy, ucieleśnienie żądz
• Jagna z Chłopów
• Lucy z Ziemi obiecanej
• Ewa z Hymnów Kasprowicza
• kobieta opisana w erotyku Tetmajera Lubię, kiedy kobieta
Jej odmianą jest femme fatale – wiodąca mężczyzn do zguby, zdolna do wielkich namiętności
• Lucy Zuckerowa z Ziemi obiecanej
• Ewa z Hymnów Kasprowicza
• bohaterka obrazu Szał Podkowińskiego
Poświęcająca ideały dla wielkiej miłości
• Salomea Brynicka z Wiernej rzeki – bardziej kocha Odrowąża niż swe dobre imię
Szlachcianka jak anioł
• bohaterka Warszawianki – Maria, wierna i kochająca, niecierpliwie oczekująca ukochanego, któremu na pożegnanie wręczyła wstęgę-talizman; niestety, ukochany zginie w bitwie
• Anka z Ziemi obiecanej – wierna, skromna, dobra i uczynna, gotowa poświęcać się dla ubogich i odgadywać życzenia narzeczonego – Borowieckiego, który zaniedbuje ją jednak, spragniony pieniędzy, a nie miłości

Chłopka, prosta kobieta
• Panna Młoda i wiele innych postaci z Wesela
• Hanka z Chłopów i wiele innych kobiet przedstawionych w epopei
• bohaterka wielu malarskich portretów, choćby Wieśniaczka z Bronowic Wojciecha Weissa
Skrzywdzona służąca
• Hanka z Moralności pani Dulskiej wykorzystana przez panicza
Jak można urozmaicić pracę
• Refleksją, iż typy postaci kobiecych powtarzają się w literaturze wielu epok. Np. motyw skrzywdzonej przez pana ubogiej dziewczyny występował już w balladzie Rybka, a powróci w dwudziestoleciu międzywojennym w Granicy Nałkowskiej (Justyna Bogutówna). Również portret kobiety anioła znamy z romantyzmu czy Trylogii Sienkiewicza (piękne i niewinne Oleńka i Helena).
• Wprowadzeniem postaci spoza lektury obowiązkowej (szalona Julka – W sieci, obłudna mieszczanka – tytułowa bohaterka sztuki Zapolskiej Żabusia).
Jak zakończyć?
Przykład
Młoda Polska wyraźnie przełamuje stereotyp niewinnej dziewczyny. Salomea Brynicka nie pozostaje dziewicą, dziewczynę z wierszy Tetmajera, Jagnę z „Chłopów”, Lucy Zuckerową spalają żądze, Julka maluje narządy płciowe i przeżywa ekstazę na widok „Szału” Podkowińskiego. Jakże różne są te bohaterki od pozytywistycznej idealistki Justyny, choć i w literaturze modernizmu znajdziemy, rzecz jasna, symbole niewinności – Ankę z „Ziemi obiecanej”, Marię z „Warszawianki”…

0 odpowiedzi

Zostaw odpowiedź

Chcesz przyłączyć się do dyskusji ?
Zrobisz to wypełniając poniższy formularz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *