ballady-i-romanse

TEST Z WIEDZY O ROMANTYZMIE

1. Romantyzm z Europie rozpoczyna się:
a. w latach 70. XVIII wieku
b. na początku XVIII wieku
c. w latach 20. XIX wieku

Odpowiedź a.


Komentarz
Romantyzm w Europie rozpoczyna się w latach 70. XVIII wieku. Wtedy to ukazują się Pieśni Osjana Jamesa Macphersona w Anglii, a w Niemczech Goethe publikuje w 1774 Cierpienia młodego Wertera, sztandarowe dzieło literatury preromantycznej. W Polsce romantyzm rozpoczyna się nieco później, bo w latach 20. XIX wieku, a za jego początek uznaje się pierwsze wydanie Ballad i romansów Adama Mickiewicza.

2. Słowo romantyzm wywodzi się od:
a. łacińskiego słowa romanus, które oznacza rzymski, romański
b. języków ludów romańskich, które dokonały ekspansji na tereny starożytnego Rzymu
c. od słowa romanca – pieśni, podań i legend ludów romańskich

Odpowiedź a.
Komentarz
Słowo romanus, które dało początek nazwie romantyzm, nie oznacza wcale, wbrew swej etymologii, rzymskiego spokoju i umiarkowania. Wręcz przeciwnie. Nazwą tą zwykło się określać ludy, które podbiły dawne ziemie starożytnego Rzymu. A z kultury tych plemion wywodzi się słowo romanca oznaczające podania i legendy przekazywane ustnie, zwykle w formie pieśni. Romance opiewały bohaterskie czyny legendarnych przodków. W znaczeniu tego słowa zawiera się również romantyczna fascynacja folklorem i dawnymi epokami.

3. Romantyczna fascynacja ludowością odzwierciedla się poprzez:
a. stylizowanie utworów na modłę wiejską
b. wprowadzenie gwary do języka utworów
c. zainteresowanie folklorem i wprowadzenie do literatury elementów nawiązujących do folkloru.

Odpowiedź c.


Komentarz
Romantyczna fascynacja ludowością odbija się przede wszystkim poprzez szeroko zakrojone zainteresowanie folklorem i wprowadzenie do literatury motywów z podań i legend ludowych. Ale romantyczne zainteresowanie folklorem odnosi nie tylko do estetyki, ale również do szeroko pojętej moralności. Wzorem Jeana Jacques’a Rousseau i filozofów niemieckich romantycy wierzyli w moralną czystość i nieskalaną cywilizacyjnie uczuciowość wiejskiego ludu.

4. Sensualizm to pogląd, który mówi, że:
a. ludzkie zmysły odgrywają rolę nadrzędną w procesie poznawania świata
b. wszystko, co istnieje, ma sens
c. literatura ma być budowana tak, by można ją było odbierać wszystkimi zmysłami

Odpowiedź a.


Komentarz
Sensualizm to przeciwstawienie racjonalizmu. O ile racjonaliści twierdzili, że wszelkie poznanie jest możliwe jedynie za sprawą ratio, czyli analitycznego umysłu, o tyle sensualiści przed poznaniem rozumowym stawiają zmysły. Ta sprzeczność to oś sporu między romantykami a klasykami – pierwsi z nich to reprezentanci sensualizmu, drudzy to przedstawiciele radykalnego racjonalizmu (szkiełko i oko).

5. Lord Byron, od którego nazwiska wziął nazwę termin bajronizm, to wyznawca zasady, iż:
a. twórczość jest integralną częścią życia
b. należy ściśle rozgraniczyć twórczość od życia
c. sztuka daje wgląd w życie wewnętrzne artysty

Odpowiedź a.


Komentarz
Lord George Byron to jeden z pierwszych poetów przeklętych, który swe życie uczynił częścią swej sztuki. Był wyznawcą zasady, iż życie poety winno się stać integralną częścią jego twórczości. Byron lubił szokować zarówno w życiu, jak i na kartach swoich skandalizujących dzieł literackich. W jego życiorysie, jakże zbliżonym do życiorysu jego postaci literackich, nie zabrakło wątków biseksualnych i kazirodczego romansu, intensywnych doświadczeń z narkotykami i ucieczek przed wierzycielami jak również skandali i udziału w egzotycznych wojnach.

6. Bajronizm to inaczej nazwa określająca:
a. życie i twórczość angielskiego pisarza i poety lorda Byrona
b. upodobanie do radykalnego indywidualizmu ocierającego się o szaleństwo lub nierzadko przekraczającego jego granice
c. twórczość wczesnego romantyzmu

Odpowiedź b.
Komentarz
Bajronizm to termin ukuty na określenie pewnej skrajnej formy indywidualizmu nierzadko ocierającej się o szaleństwo. Bajronizm zwykle łączy się z pogardą dla mieszczańskiego świata, umiłowaniem wolności jednostki, z której wypływa skłonność do skandalizowania. Bajronista przekracza utarte granice, zarówno w sferze obyczajowej, jak i mentalnej. Jest to pojęcie dość szerokie, bo obejmuje zarówno szalone podróże Konrada jak i podstępne metody samotnej walki Konrada Wallenroda.

7. Romantyczna fascynacja Wschodem nosi nazwę:
a. orientalizmu
b. egzotyki
c. folklorystyki

Odpowiedź a.


Komentarz
Romantyczna fascynacja Wschodem, czyli Orientem, to, oczywiście, orientalizm. Wyraża się on we wschodniej scenerii i w motywach, w jakie obfitują utwory romantyczne: palące słońce, dziwne obyczaje, wielobarwne tkaniny, zapachy kadzideł i opium unoszące się w rozgrzanym powietrzu. Orient fascynował pisarzy nie tylko z racji uprawianego zawodu. Również prywatnie wielu spośród nich ruszyło na Wschód, by czar wschodniej egzotyki odczuć na własnej skórze (Byron, Mickiewicz, Słowacki).

8. Romantycy chętnie powracali do czasów minionych, a ich ulubioną epoką stał się:
a. antyk
b. gotyk
c. średniowiecze

Odpowiedź c.


Komentarz
Romantycy szczególnie upodobali sobie wieki średnie. W swoich utworach chętnie użyczali miejsca opisom średniowiecznych, mrocznych zamków i doborowego rycerstwa. To właśnie ten czynnik zadecydował o popularności Szekspira – średniowieczna sceneria jego dramatów rozpaliła w romantykach zainteresowanie dla dramaturga i sprawiła, że zapomniany, w romantyzmie został odkryty na nowo. Uwaga: w tym pytaniu nie należy mylić gotyku ze średniowieczem! Gotyk to jeden z charakterystycznych dla średniowiecza prądów w sztuce.

9. Frenezja romantyczna to:
a. cecha stylu romantycznego polegająca na szkicowym przedstawianiu rzeczywistości
b. upodobanie do motywów fantastycznych, nadprzyrodzonych
c. gatunek literacki charakteryzujący się upodobaniem do poetyki grozy

Odpowiedź b.


Komentarz
Frenezja romantyczna to inaczej upodobanie do motywów fantastycznych i nadprzyrodzonych, często związanych z odległymi epokami. Jest ona bezpośrednio związana z powieścią gotycką czy powieścią grozy, której ulubioną scenerią są właśnie opuszczone zamczyska, noc w świetle księżyca, blade dziewice i błąkające się duchy szaleńców i byłych naukowców. Typowym przykładem tego typu literatury jest Frankenstein Mary Shelley.

10. W romantyzmie najbardziej ceniony jest:
a. lud
b. Bóg
c. wybitna jednostka

Odpowiedź c.


Komentarz
W romantyzmie szczególną czcią cieszy się wybitna jednostka, postać wybijająca się ponad przeciętność. Przeważnie ten typ ludzi niezwykłych utożsamiano z artystami bądź poetami. Na tym właśnie tle zrodziło się pojęcie romantycznego indywidualizmu. Romantyczny indywidualista płaci za swą wyjątkowość wysoką cenę. Jest to postać tragiczna, odrzucona przez ludzi, skazana na samotność, alienację, co nierzadko doprowadza ją na skraj szaleństwa albo nawet samobójczej śmierci.

11. Dla romantyków tragizm to:
a. konflikt między racjami jednostki i przeznaczenia
b. walka interesu i moralności
c. odwieczna zasada świata

Odpowiedź c.


Komentarz
W odróżnieniu od antyku i tragedii szekspirowskiej romantyczny tragizm spełnia się jako niezależna od ludzkiej woli zasada świata. Wybitna jednostka skazana jest na tragiczną sprzeczność między swymi dążeniami a możliwościami ich spełnienia się, gdyż tak zbudowany jest świat. W romantyczny tragizm nieuchronnie wpisana jest więc klęska jednostki, która nie jest w stanie sama zwyciężyć ze światem, podobnie jak nie jest w stanie podzielić się swym nieszczęściem z innymi, co nieuchronnie prowadzi ją do zguby.

12. Prometeizm to postawa charakterystyczna dla losów:
a. bohatera bajronicznego
b. polskiego bohatera romantycznego
c. bohatera werterycznego

Odpowiedź b.


Komentarz
Prometeizm to postawa charakterystyczna dla polskiego bohatera romantycznego. Jak pamiętacie, Prometeusz był tytanem, który wykradł bogom ogień i za to Zeus ukarał go, skazując na wieczne męki, przykuwając do skał Kaukazu. Tak więc prometeizm to postawa, w której jednostka poświęca swój interes, a często nawet życie, dla dobra innych. W romantyzmie była to zawsze jednostka wybitna: wódz, przywódca narodu.

13. Bohater romantyczny to przede wszystkim:
a. nieszczęśliwy kochanek
b. indywidualista wiecznie skłócony ze światem
c. spiskowiec

Odpowiedź b.


Komentarz
Właściwie każda z tych cech jest cechą bohatera romantycznego. Jest on zarówno kochankiem, artystą, jak i spiskowcem. Jednak cechą przewodnią wszystkich tych odsłon romantycznego bohatera stanowi to, iż jest postacią wybitną, indywidualistą skłóconym ze światem. Taka konstrukcja bohatera romantycznego to wielki wkład romantyków wniesiony w historię literatury. Ten specyficzny typ postaci literackiej będzie punktem odniesienia dla twórców późniejszych epok.

14. Kluczem do psychologii bohatera werterycznego jest pojęcie:
a. Sturm und Drang
b. dekadencja
c. Weltschmerz

Odpowiedź c.


Komentarz
Bohater werterowski to postać, do której psychologii kluczem stało się pojęcie Weltschmerz, czyli ból istnienia. Weltschmerz to poczucie zupełnego wyobcowania i niemożności porozumienia się ze światem. Jest to stan depresyjny, który objawia się niemożnością podjęcia decyzji i brakiem jakiegokolwiek działania. Stąd nieustanny konflikt między racjami bohatera i otaczającego go świata. Pierwowzorem dla tego typu postaci był Werter, bohater utworu Johanna Wolfganga Goethego Cierpienia młodego Wertera.

15. Kluczem do zrozumienia postawy bajronicznej jest pojęcie:
a. romantyzmu
b. orientalizmu
c. bajronizmu

Odpowiedź c.


Komentarz
Aby zrozumieć, co to jest postać bajroniczna, niezbędne jest rozumienie pojęcia bajronizmu, czyli skrajnie posuniętego indywidualizmu, które prowadzi do totalnego wyobcowania i niemożności porozumienia się ze światem. Bohater bajroniczny, podobnie jak werteryczny, pozostaje w konflikcie sumienia z otaczającym go światem. Ta sprzeczność jednak zarazem wyzwala go. Przekraczając kolejne granice, bohater bajroniczny coraz bardziej wyobcowuje się ze świata, do tego stopnia, że zupełnie traci z nim kontakt i popada w szaleństwo.

16. Cechą konstytutywną polskiego bohatera romantycznego jest:
a. walka patriotyczna
b. przemiana
c. samobójcza śmierć

Odpowiedź b.


Komentarz
Kluczem do psychologii polskiego bohatera romantycznego jest przemiana wewnętrzna bohatera. W odróżnieniu od zagranicznego bohatera romantycznego (werteryzm, bajronizm), bohater romantyczny w Polsce nie poświęca całości swego życia ukochanej kobiecie. Niespełniona miłość, oczywiście, pojawia się gdzieś na początku jego życia, jednak wkrótce potem zostaje ona zastąpiona przez miłość do ojczyzny. Romantyczny kochanek przemienia się w bojownika o wolność, czemu często towarzyszy zmiana imienia (Gustaw-Konrad).

17. Wyraz profeta to po grecku:

a. wizja
b. objawienie
c. prorok

Odpowiedź c.


Komentarz
Profeta po grecku znaczy prorok. Kolejną cechą literatury romantycznej jest właśnie jej profetyczny charakter. Nie oznacza to jednak, że wszyscy pisarze romantyczni przepowiadali przyszłość. Nazwa odnosi się raczej do charakteru tej literatury: wizyjnej, przepełnionej mistycznymi wizjami, odkrywającej niedostępne dotąd znaczenia. Takimi są Widzenie księdza Piotra czy Wielka Improwizacja z III części Dziadów. Literatura profetyczna w swej istocie nawiązuje do objawień biblijnych proroków, a szczególności do Apokalipsy św. Jana, której mistyczne wizje są pierwowzorem dla tego typu twórczości.

18. System filozoficzny stworzony przez Hegla to filozofia:
a. analityczna
b. metafizyczna
c. dialektyczna

Odpowiedź c.


Komentarz
System filozoficzny stworzony przez Hegla opiera się na dialektyce. Odwołując się do zasad logiki, Hegel odkrył, iż każdemu twierdzeniu (tezie) odpowiada jego zaprzeczenie
(antyteza) i dopiero z zestawienia tych dwóch przeciwstawnych twierdzeń wyłania się twierdzenie prawdziwe (synteza), które według Hegla jest zasadą wszelkiego rozwoju i postępu. Ponadto system filozoficzny Hegla charakteryzuje skłonność do myślenia historiozoficznego. Podzielił on losy świata zgodnie z kolejnymi emanacjami “ducha świata”, który rozwija się, dążąc do doskonałości.

19. Autorem idei polskiego mesjanizmu narodowego jest:
a. Józef Hoene-Wroński
b. Adam Mickiewicz
c. Adam Naruszewicz

Odpowiedź a.


Komentarz
Autorem tej specyficznie polskiej idei historiozoficznej jest filozof emigracyjny Józef Hoene-Wroński. Myśl tę jednak na wielką skalę rozpropagował dopiero Adam Mickiewicz, między innymi w III części Dziadów i w Księgach narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego. W myśl tej idei Polska ma do spełnienia bardzo ważne zadanie w dziejach świata: tak jak Chrystus, który wziął na siebie winy wszystkich ludzi i umarł za nich na krzyżu, tak (w przekonaniu Hoene-Wrońskiego i Mickiewicza) Polska dla odkupienia grzechów świata ma cierpieć męki, by potem jak Chrystus zmartwychwstać i poprowadzić świat ku moralnej odnowie. Idea ta miała tłumaczyć wieloletni brak niepodległości Polski i stanowić otuchę dla uciskanego narodu.

20. Druga część Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego oparta jest na idei:
a. mesjanizmu narodowego
b. historiozofii
c. prowidencjalizmu

Odpowiedź c.


Komentarz
Druga część Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego zbudowana jest wokół idei prowidencjalizmu. Ten filozoficzny pogląd mówi, że wszystko, co się dzieje w świecie, jest realizacją jakiegoś z góry przez Boga założonego planu. Z takiej perspektywy wszelkie wydarzenia, zarówno te historyczne, jak i te dotyczące życia poszczególnych jednostek, są jedynie etapami owego misternie skonstruowanego planu. Oznacza to, iż wszystko, co się wydarza, nawet jeśli jest nam niemiłe bądź wręcz nieludzkie, nosi w sobie głęboko ukryty sens, którego ludzki umysł nie jest po prostu w stanie przejrzeć.

1. Jedną z najważniejszych cech literatury romantycznej jest:
a. synkretyzm
b. polifoniczność
c. liryzm

Odpowiedź: a.

Komentarz:
Chyba najważniejszą cechą romantycznej literatury jest jej synkretyzm. Synkretyzm to inaczej zerwanie z tradycyjnie pojmowanym podziałem na rodzaje i gatunki literackie, jako konstrukcje zamknięte i sztywno skodyfikowane. Utwory synkretyczne to dzieła o niejednolitej strukturze – zawierające cechy charakterystyczne dla różnych gatunków
(synkretyzm gatunkowy), bądź rodzajów (synkretyzm rodzajowy) literackich.

2. Ballada to gatunek synkretyczny łączący elementy:
a. epiki i dramatu
b. epiki i liryki
c. liryki i dramatu

Odpowiedź: b.

Komentarz:
Ballada jest gatunkiem synkretycznym łączącym elementy epiki i liryki. Oparta jest na epickiej fabule, która staje się punktem wyjścia do części lirycznych i refleksyjnych. W kulturze dawnej wsi ballada pełniła funkcje mitu. Śpiewano ją w długie zimowe wieczory przez wiejskich dziadów i starych gospodarzy. Wraz z romantyczną fascynacją folklorem ballada przeniknęła do literatury.

3. Sonet o ściśle skodyfikowanej budowie nazywamy sonetem:
a. Petrarki
b. włoskim
c. mickiewiczowskim

Odpowiedź: b.

Komentarz:
Sonet o ściśle skodyfikowanej budowie to sonet włoski. Jego autorem jest renesansowy poeta Petrarka. Sonet włoski wiąże ściśle określona budowa: dwie pierwsze czterowersowe strofy tworzą opis jakiejś sytuacji, a kolejne dwie – tym razem trzywersowe – wywodzą z tego opisu liryczną refleksję. Sonet podporządkowany jest ścisłemu układowi rymów: abba abba cdc dcd. Oczywiście, prócz tego, istnieje również parę innych odmian sonetu, ale to właśnie sonet włoski jest najbardziej powszechny w literaturze, w tym również polskiej. Najbardziej znane są Sonety odeskie i Sonety krymskie Adama Mickiewicza.

4. Powieść poetycka to gatunek, który ukształtował się w epoce:
a. renesansu
b. średniowiecza
c. romantyzmu

Odpowiedź: c.

Komentarz:
Powieść poetycka to gatunek, który powstał w romantyzmie. Do jego powstania przyczynili się George Byron i Walter Scott. Powstał na bazie poematu epickiego, jest jednak dużo bardziej udramatyzowany niż pierwowzór, tak by wytworzyć atmosferę tajemniczości i grozy. Tłem wydarzeń dla powieści poetyckiej jest najczęściej Orient bądź epoka historyczna odległa w czasie (średniowiecze). W Polsce twórcami powieści poetyckiej byli Adam Mickiewicz i Antoni Malczewski.

5. Dramat romantyczny to gatunek synkretyczny pod względem:
a. rodzajowym i gatunkowym
b. tylko rodzajowym
c. tylko gatunkowym

Odpowiedź: a.

Komentarz:
Dramat romantyczny to gatunek synkretyczny zarówno pod względem gatunkowym, jak i rodzajowym. Charakteryzuje go niezwykły rozmach i monumentalizm ukazywanych wydarzeń. Ma on budowę skomplikowaną do tego stopnia, że przez długi czas dramat romantyczny uważano za gatunek niesceniczny. Dramat romantyczny jest w zasadzie gatunkiem typowo polskim. Charakteryzuje go, obok synkretyzmu, kompozycja otwarta i obecność głównego bohatera (bohatera romantycznego), który w polskiej literaturze zawsze przechodzi przemianę. Z romantycznego kochanka staje się bohaterem narodowym, wojownikiem o Wielką Sprawę.

6. Poemat dygresyjny to odmiana:
a. eposu homeryckiego
b. poematu epickiego
c. pastiszu

Odpowiedź: b.

Komentarz:
Poemat dygresyjny to druga, obok powieści poetyckiej, odmiana poematu epickiego. Tu również osią utworu jest epicka opowieść, wokół której, jak wskazuje nazwa gatunku, nadbudowane są liczne dygresje, które przejmują tok akcji poematu. Są to przeważnie luźne refleksje filozoficzne, partie liryczne, ale również złośliwości i wtręty polityczne pod adresem działaczy epoki.

7. Pan Tadeusz nawiązuje do tradycji:
a. poematu epickiego
b. powieści poetyckiej
c. eposu homeryckiego

Odpowiedź: c.

Komentarz:
Pan Tadeusz nawiązuje do tradycji antycznego eposu. Świadczą o tym: inwokacja, stylizowany na trzynastozgłoskowiec heksametr, zbiorowy bohater oraz rozbudowane opisy i porównania. Pana Tadeusza nazywa się również epopeją narodową, ponieważ poświęcony jest zbiorowemu portretowi Polski i Polaków czasów napoleońskich.

8. Podstawowym pojęciem romantycznej filozofii jest:
a. historiozofia
b. prowidencjalizm
c. mistycyzm

Odpowiedź: a.

Komentarz:
Podstawowym pojęciem romantycznej filozofii jest historiozofia. Jest to pojęcie dość ogólne, jednak niezbędne do wgłębienia się w romantyczny sposób myślenia. Historiozofia to ta gałąź filozofii, która filozoficznymi metodami i pojęciami stara się wyjaśnić zasady rządzące dziejami świata, inaczej filozofia dziejów. U podstawy historiozofii leży przekonanie, iż światem rządzi jakaś nadrzędna zasada, która jest kluczem do zrozumienia następstw historycznych wydarzeń. Idee historiozoficzne odegrały ogromną rolę w kształtowaniu się romantycznej filozofii, miały też spory wpływ na romantyczną literaturę (porównaj: Mickiewicz, Krasiński, Słowacki).

9. Winkelriedyzm to idea historiozoficzna przeciwstawiona:
a. prowidencjalizmowi Krasińskiego
b. heglizmowi
c. mickiewiczowskiemu mesjanizmowi

Odpowiedź: c.

Komentarz:
Winkelriedyzm to idea historiozoficzna sformułowana w Kordianie Juliusza Słowackiego. Jest ona z założenia przeciwstawiona mickiewiczowskiemu mesjanizmowi. Słowacki porównał dzieje Polski do losów szwajcarskiego bohatera narodowego Winklerieda, który stawiając wszystko na jedną kartę, poderwał Szwajcarów do walki o wolność. Podobną rolę do odegrania w dziejach świata wieszczy Polakom Słowacki. Mesjanistycznej pokorze winni oni przeciwstawić radykalny aktywizm.

10. Z Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego wyłania się idea:
a. mesjanizmu
b. winkelriedyzmu
c. cykliczności dziejów

Odpowiedź: c.

Komentarz:
Zygmunt Krasiński zbudował akcję Nie-Boskiej komedii na idei cykliczności dziejów. Akcja utworu odkrywa całą złożoność Boskiego planu dziejów: Po rewolucji następuje zburzenie starego porządku świata i chwilowy powrót do “naturalnego” stanu równości między ludźmi. Trwa to jednak do momentu wyłonienia się klasy arystokratycznej, która na nowo zaczyna degenerować społeczność, aż do momentu totalnego jej zepsucia, kiedy to czas na kolejną rewolucję i tak dalej…

11. Tematem przewodnim ballady Romantyczność Adama Mickiewicza jest:
a. spór ideowy romantyków z klasykami
b. romantyczne szaleństwo
c. bajroniczna miłość

Odpowiedź: a.

Komentarz:
Balladę Romantyczność, która znalazła się w tomie Ballad i romansów Adama Mickiewicza wydanych w 1822 roku, uważa się za programowy manifest polskiego romantyzmu. Głównym tematem utworu jest spór pomiędzy starcem a ludem. Starzec, przedstawiciel oświeceniowego racjonalizmu, przeciwstawia swoje pojmowanie świata sensualistycznej wierze wieśniaków. Ten właśnie spór stał się kością niezgody pomiędzy romantykami a klasykami.

12. Istotnym problemem liryku Polały się łzy… jest:
a. ból istnienia, samotność
b. ocena własnego losu
c. indywidualizm romantyczny

Odpowiedź: b.

Komentarz:
Adam Mickiewicz w liryku Polały się łzy… dokonuje oceny własnego życia. Jest to jeden z najbardziej znanych liryków poety, a zarazem jego poetycka biografia, w której poeta dokonuje podziału swego życia na trzy okresy (dzieciństwo, młodość i wiek męski). Utwór ma budowę klamrową, rozpoczyna się i kończy tym samym zwrotem: Polały się łzy me czyste, rzęsiste.

13. Tematem wiersza Grób Agamemnona Juliusza Słowackiego jest:
a. tęsknota za krajem
b. powstanie styczniowe
c. moralna ocena szlachty

Odpowiedź: c.

Komentarz:
Głównym tematem wiersza Słowackiego jest negatywna ocena polskiej szlachty. Poeta dokonuje zestawienia sytuacji starożytnej Grecji i XIX-wiecznej Polski. Porównując klęskę powstania listopadowego do klęski Greków pod Cheroneą, analizuje przyczyny upadku Rzeczpospolitej. Poeta oskarża polską szlachtę o zagubienie tożsamości narodowej, zaniechanie związków z tradycją oraz zapatrzenie w obce wzorce i ideały, które stały się przyczyna wyjałowienia ideowego kraju.

14. W wierszu Fortepian Szopena Cyprian Kamil Norwid nawiązuje do wydarzeń z:
a. powstania listopadowego
b. powstania styczniowego
c. Wielkiej Emigracji

Odpowiedź: b.

Komentarz:
Wiersz Fortepian Szopena to utwór, w którym Norwid nawiązuje do wydarzeń z 1863 roku w Warszawie, kiedy to w odwecie za próbę zamachu na hrabiego Berga Rosjanie zdemolowali pałac Zamoyskich, wyrzucając z jego okna fortepian Fryderyka Szopena. Od tego wydarzenia rozpoczyna poeta wypowiedź adresowaną do wielkiego muzyka. Jest to wiersz – parabola. Norwid odczytał w tych dwóch wydarzeniach – śmierci Szopena i akcie zniszczenia jego fortepianu – głębokie sensy, które pozwoliły mu nadać wspomnieniu o artyście cechy symboliczne i mityczne. Losy fortepianu są symbolem jego sztuki, które paradoksalnie, nie oznaczają śmierci sztuki muzyka, lecz odrodzenie się do nowego życia, niezależnego od życia swego twórcy.

15. Kordian Juliusza Słowackiego to utwór, który powstał jako polemika ideowo-artystyczna z:
a. Adamem Mickiewiczem
b. Zygmuntem Krasińskim
c. Cyprianem Kamilem Norwidem

Odpowiedź: a.

Komentarz:
Kordian Słowackiego powstał jako polemika ideowo-artystyczna z Adamem Mickiewiczem, a konkretnie z wyłożonym przez niego systemem mitów narodowych zawartych w III części Dziadów oraz Księgach narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego. Słowacki pisał Kordiana w 1833 roku podczas swojego pobytu w Genewie. Wydany został dopiero rok później w 1834 roku. Kordian to swoisty rozrachunek z romantyzmem, z wykreowanymi przez epokę schematami i konwencjami. Jest on również uważany za próbę rozrachunku Słowackiego z moralnymi i politycznymi problemami pokolenia.

16. Akcja Kordiana rozgrywa się w latach:
a. 1833 – 1828
b. 1831 – 1864
c. 1799 – 1829

Odpowiedź: c.

Komentarz:
Akcja dramatu rozgrywa się w latach 1799 – 1829. Jej początek to Noc Sylwestrowa 1799 w tajemniczej chacie Twardowskiego w Górach Karpackich, koniec zaś wyznaczają uroczystości koronacji cara Mikołaja I, która odbyła się w 1829 roku przed Zamkiem Królewskim w Warszawie. Nie jest to jednak jedyne miejsce, w którym rozgrywa się akt III dramatu. Poeta wędruje po całej Warszawie. Ukazuje m.in.: wnętrze kościoła katedralnego, podziemia katedry św. Jana, sale Zamku Królewskiego, szpital wariatów, plac Saski, więzienie i plac Marsowy.

17. W Przygotowaniu o losach Polski decydują:
a. wiedźmy
b. szatani
c. przywódcy narodowi

Odpowiedź: b.

Komentarz:
W Przygotowaniu rozgrywającym się w noc sylwestrową 1799 roku o losach Polski decydują szatani i czarownice. Fragment ten bezpośrednio nawiązuje do sceny z wiedźmami z Makbeta Williama Szekspira. Z kotła wyłaniają się kolejni przywódcy powstania listopadowego: generałowie Chłopicki i Skrzynecki, którym autor zarzuca brak zdolności i umiejętności strategicznych, a także odwagi, energii i zdecydowania; książę Adam Czartoryski, oskarżony o przesadną ostrożność; Julian Ursyn Niemcewicz oraz generał Krukowiecki, nazwany przez Słowackiego zdrajcą.

18. Akt I dramatu, który kończy się samobójstwem Kordiana rozgrywa się w:
a. latach dwudziestych XIX wieku
b. roku 1828
c. pierwszej dekadzie XIX wieku

Odpowiedź: a.

Komentarz:
Pierwszy akt dramatu rozgrywa się w latach dwudziestych XIX wieku w wiejskiej posiadłości Kordiana. Jest to okres dorastania młodego bohatera. To wiecznie przerażony otaczającym go światem melancholik i marzyciel, który nie wierzy w sens żadnego działania. Jego myśli ciągle krążą wokół wielkich czynów, których miałby być autorem i które miałyby mu pomóc w określeniu siebie, ale nie znajduje idei, która mogłaby go poprowadzić. Właśnie dlatego próbuje popełnić, nieudane zresztą, samobójstwo.

19. W akcie II Kordian podróżuje po:
a. Polsce
b. Szwajcarii
c. Europie

Odpowiedź: c.

Komentarz:
W akcie II Kordian odbywa podróż po całej Europie. Odwiedza m.in.: Anglię, Włochy oraz Watykan, gdzie składa wizytę papieżowi. Wędrówka Kordiana to wieczne pasmo rozczarowań: nachalnym kultem pieniądza, za który można kupić wszystko, miłością, jako grą konwenansu i złudzeń, a wreszcie samą religią chrześcijańską (w Watykanie miast duchowego wsparcia Kordian otrzymuje z ust patriarchy jedynie stek pustych słów). Epizod wędrówki Kordiana to swoista szkoła życia. Pozbawia go ona złudzeń co do mechanizmów, jakie kierują światem i sprawia, że z przerażonego młodzieńca Kordian staje się gotowym do działania mężczyzną.

20. Najważniejszym momentem dramatu jest:
a. nieudane zabójstwo cara
b. pobyt Kordiana w szpitalu psychiatrycznym
c. monolog na Mont Blanc

Odpowiedź: c.

Komentarz:
Zdecydowanie najważniejszym momentem dramatu jest monolog Kordiana na Mont Blanc. Monolog ten jest zarazem manifestem ideologiczno-artystycznym samego Słowackiego. Kordian stojąc na górze, wykrzykuje hasło: “Polska Winkelriedem narodów”. Nawiązuje tym samym do postaci legendarnego bohatera Szwajcarów, który w czasie bitwy z Austriakami skierował na siebie wrogie włócznie, zapewniając sobie jednocześnie zwycięstwo w bitwie. Tutaj też dokona się ostateczna przemiana bohatera. Odtąd będzie się on starał wcielić w życie ten ideał, jednak jego starania pozostaną bezskuteczne. Monolog Kordiana nie jest jednak do końca manifestem. Jest on raczej parodią wzorowaną na postaci Konrada i Wielkiej Improwizacji.

0 odpowiedzi

Zostaw odpowiedź

Chcesz przyłączyć się do dyskusji ?
Zrobisz to wypełniając poniższy formularz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *